Trong tranh chấp dân sự, thương mại, không phải vụ nào cũng “ra tòa ngay”. Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và các luật chuyên ngành khuyến khích hòa giải, thỏa thuận khi pháp luật cho phép.
Nên thương lượng khi
- Hai bên còn giao dịch hoặc quan hệ lâu dài.
- Chứng cứ chưa đầy đủ; cần thêm thời gian thu thập.
- Chi phí kiện tụng (án phí, thời gian, thi hành án) lớn hơn khoản đòi.
Thương lượng nên có biên bản / thỏa thuận bằng văn bản, rõ nghĩa vụ, thời hạn, hậu quả vi phạm.
Nên cân nhắc khởi kiện khi
- Thời hiệu sắp hết (xem Bộ luật Dân sự 2015 về thời hiệu khởi kiện).
- Đối phương tẩu tán tài sản, chối bỏ liên lạc.
- Cần biện pháp khẩn cấp tạm thời hoặc bản án để thi hành.
Với tranh chấp đất đai, lao động… có thể có bước hòa giải bắt buộc hoặc tiền tố tụng theo luật chuyên ngành — cần kiểm tra trước khi nộp đơn.
Nguồn tham khảo:
1. Bộ luật Dân sự 2015 — thời hiệu, nghĩa vụ, giao dịch
2. Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 — khởi kiện, hòa giải trong tố tụng
3. Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020 — cơ chế hòa giải tại tòa
Lựa chọn phương thức phụ thuộc hồ sơ cụ thể; nên trao đổi với luật sư trước hạn chót thời hiệu.